„Czy popierasz dziś Donalda Tuska?”

„Czy popierasz dziś Donalda Tuska?” – pytanie, które dzieli, prowokuje i zmusza do myślenia
Wydaje się, że to proste pytanie. Kilka słów, jedno nazwisko, krótka forma. A jednak: „Czy popierasz dziś Donalda Tuska?” to jedno z tych zdań, które w Polsce nigdy nie jest neutralne. Wypowiedziane w rodzinnej kuchni, w pracy, w mediach społecznościowych czy w studiu telewizyjnym – natychmiast uruchamia emocje, wspomnienia, lęki i nadzieje. To pytanie nie dotyczy wyłącznie jednego polityka. Dotyka znacznie głębszych spraw: wizji państwa, pamięci historycznej, osobistych doświadczeń oraz tego, jak ro
Lzumiemy odpowiedzialność w polityce.
Donald Tusk jest bowiem postacią, której nie da się ocenić w oderwaniu od kontekstu. To polityk, który przez lata był symbolem przemian, ale też rozczarowań.

Dla jednych – architekt europejskiej Polski, dla innych – uosobienie elit oderwanych od zwykłych obywateli. Pytanie o poparcie dla niego jest w istocie pytaniem o to, jakiej Polski chcemy dziś.
Donald Tusk jako symbol epoki
Nie sposób mówić o Donaldzie Tusku bez cofnięcia się do przełomowych momentów jego kariery. Dla wielu Polaków to postać nierozerwalnie związana z okresem transformacji ustrojowej, z wejściem Polski do Unii Europejskiej, z czasem dynamicznych zmian gospodarczych i społecznych.
Był premierem w latach, gdy Polska umacniała swoją pozycję w Europie. Był też przewodniczącym Rady Europejskiej – stanowisko to wyniosło go na poziom międzynarodowy, czyniąc jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich polityków na świecie. Dla jego zwolenników jest to dowód kompetencji, zaufania i umiejętności poruszania się w skomplikowanej rzeczywistości politycznej. Dla przeciwników – argument, że „wyjechał”, „oderwał się od kraju”, „zostawił Polskę”.

Czy więc popieranie Donalda Tuska dziś oznacza poparcie dla jego przeszłych decyzji? A może dla obietnicy przyszłości, którą reprezentuje?
Zwolennicy: stabilność, doświadczenie, Europa
Dla osób popierających Donalda Tuska odpowiedź na pytanie jest często szybka i zdecydowana: tak, popieram. Dlaczego?
Po pierwsze – doświadczenie. W świecie pełnym kryzysów, wojen, napięć międzynarodowych i niepewności gospodarczej, doświadczenie jest wartością. Tusk był premierem, był liderem europejskim, zna mechanizmy władzy i dyplomacji. Dla wielu to gwarancja, że państwo nie będzie eksperymentem, lecz projektem prowadzonym przez kogoś, kto „już to robił”.
Po drugie – orientacja proeuropejska. Donald Tusk jest symbolem Polski silnie zakorzenionej w Unii Europejskiej. Dla jego zwolenników to kluczowe: widzą w UE nie zagrożenie dla suwerenności, lecz tarczę bezpieczeństwa, źródło rozwoju i wspólnotę wartości. Poparcie dla Tuska jest więc często poparciem dla europejskiej drogi Polski.
Po trzecie – sprzeciw wobec polityki opartej na konflikcie. Wielu jego sympatyków postrzega go jako przeciwwagę dla ostrej, konfrontacyjnej retoryki. W ich oczach Tusk reprezentuje politykę dialogu, kompromisu i instytucjonalnego ładu.

Ale wystarczy zadać to samo pytanie komuś innemu, by usłyszeć odpowiedź całkowicie przeciwną: nie, nie popieram Donalda Tuska. I ta odpowiedź również ma swoje uzasadnienia.
Dla wielu krytyków Tusk jest symbolem niespełnionych obietnic. Pamiętają reformy, które nie przyniosły oczekiwanych efektów, decyzje, które uderzyły w konkretne grupy społeczne, oraz poczucie, że władza była daleko od zwykłych ludzi. W ich narracji to polityk elit – wykształconych, zamożnych, wielkomiejskich – który nie potrafił (lub nie chciał) dostrzec problemów prowincji.
Inni zarzucają mu brak odpowiedzialności za przeszłość. Uważają, że nigdy w pełni nie rozliczył się z błędów swoich rządów, że wraca do polityki bez prawdziwej refleksji nad tym, co poszło nie tak.
Są też tacy, dla których Tusk jest po prostu „zbyt starym” projektem politycznym – symbolem dawnych sporów, które nie odpowiadają na wyzwania współczesności.

Pytanie, które mówi więcej o pytającym niż o polityku
Warto zauważyć coś istotnego: pytanie „Czy popierasz dziś Donalda Tuska?” często mówi więcej o osobie, która na nie odpowiada, niż o samym Tusku.
Odpowiedź na to pytanie ujawnia:
jakie mamy doświadczenia społeczne i ekonomiczne,
czy bardziej cenimy stabilność czy zmianę,
czy ufamy instytucjom, czy raczej jesteśmy wobec nich podejrzliwi,
czy patrzymy na politykę przez pryzmat wartości, emocji, czy pragmatyzmu.
Dla jednych poparcie Tuska to akt nadziei. Dla innych – akt sprzeciwu wobec tego, co było. Dla jeszcze innych – temat, który wywołuje zmęczenie i znużenie polityką jako taką.
„Dziś” – słowo klucz
Nieprzypadkowo w pytaniu pojawia się słowo „dziś”. Bo Donald Tusk „dziś” to nie ten sam Donald Tusk sprzed dziesięciu czy piętnastu lat. Zmieniła się Polska, zmienił się świat, zmieniły się wyzwania.

„Dziś” oznacza czas inflacji, niepewności geopolitycznej, kryzysów klimatycznych i społecznych. Oznacza społeczeństwo bardziej podzielone, bardziej zmęczone i bardziej nieufne. Poparcie lub jego brak nie dotyczy więc wyłącznie przeszłości, lecz pytania: czy Donald Tusk jest odpowiedzią na teraźniejszość?
Między emocją a rozsądkiem
Debata o Donaldzie Tusku bardzo rzadko jest chłodna i analityczna. Zbyt często dominuje w niej gniew, ironia, idolatria lub pogarda. A przecież demokracja wymaga czegoś więcej: zdolności do myślenia krytycznego, do oddzielania faktów od emocji, do rozmowy bez krzyku.
Można popierać Tuska, jednocześnie krytykując jego błędy. Można go nie popierać, nie odmawiając mu zasług. Można też – i to jest postawa coraz częstsza – pozostawać niezdecydowanym, zawieszonym między nadzieją a sceptycyzmem.

„Czy popierasz dziś Donalda Tuska?” nie jest pytaniem, na które istnieje jedna poprawna odpowiedź. To pytanie otwarte, prowokujące do refleksji nad tym, czym jest odpowiedzialność polityczna, jaką rolę odgrywa pamięć i czy potrafimy myśleć o przyszłości bez całkowitego uwięzienia w przeszłości.
Być może najważniejsze nie jest to, czy popieramy Donalda Tuska, ale dlaczego. Jakie wartości kierują naszą odpowiedzią. I czy potrafimy wysłuchać odpowiedzi innych – nawet jeśli są zupełnie odmienne od naszych.
Bo w dojrzałym społeczeństwie pytanie o poparcie dla polityka nie powinno być początkiem wojny. Powinno być początkiem rozmowy.